Келечектеги каржы адистери Элдик Банкта: насыя жана амортизацияны эсептөөнүн сырлары
БУУнун туруктуу өнүгүү жаатындагы Глобалдык келишиминин «Сапаттуу билим берүү» принцибин ишке ашыруунун алкагында, ошондой эле окуу планына ылайык, 2026-жылдын 17-апрелинде Б. Осмонов атындагы Жалал-Абад мамлекеттик университетинин Илимий-билим берүү өндүрүштүк комплекси, Экономика жана укук институтунун экономика, эсеп жана финансы кафедрасынын ФКк-1-25 тайпасынын студенттери үчүн өзгөчө окуу күнү болду. Аталган тайпанын келечектеги каржы адистери «Элдик Банк» ачык акционердик коомунун Жалал-Абаддагы филиалында «Жумуш ордунда окутуу» программасынын алкагында Финансылык математика предмети боюнча практикалык сабакка катышышты.
Бул иш-чаранын негизги максаты - студенттердин аудиторияда алган теориялык билимдерин реалдуу банктык сектордогу процесстер менен айкалыштыруу, заманбап банктык технологиялар менен тааныштыруу жана алардын кесиптик деңгээлин жогорулатуу болуп саналат.
Азыркы санариптешүү доорунда каржы адиси үчүн жөн гана экономикалык терминдерди билүү жетишсиз. Финансылык математика - бул банк ишинин өзөгү. Насыялардын пайызын эсептөө, инфляцияны эске алуу менен келечектеги акча агымдарын болжолдоо жана карызды натыйжалуу жабуу жолдорун иштеп чыгуу так математикалык эсептөөлөргө таянат. Жумуш ордунда окутуу студенттерге формулалардын артында бир нече экономикалык процесстер жатканын түшүнүүгө мүмкүндүк берет.
Окутуунун борбордук темасы катары “Насыя, карызды төлөө жана амортизациялоо” тандалып алынды. Бул тема банктык иштин эң татаал жана суроо-талап жогору болгон багыттарынын бири.
Сабактын жүрүшүндө студенттер төмөнкү теориялык жана практикалык блокторду өздөштүрүштү:
Насыянын түрлөрү: Ипотекалык, керектөөчүлүк жана ишкердик насыялардын өзгөчөлүктөрү.
Төлөө ыкмалары: Аннуитеттик жана дифференцияланган төлөмдөрдүн ортосундагы айырмачылыктар.
Амортизация графиги: Негизги карызды жана пайыздарды бөлүштүрүү схемасын түзүү.
«Элдик Банктын» тажрыйбалуу адистери студенттерге банктык программалык камсыздоо менен иштөөнүн сырларын көрсөтүп беришти. Алар насыя берүүдө кардардын төлөө жөндөмдүүлүгүн (скоринг) кантип баалоо керектигин жана тобокелдиктерди башкаруунун маанилүүлүгүн түшүндүрүштү.
Студенттерге реалдуу кейстер берилди. Мисалы, белгилүү бир суммадагы насыянын 5 жылдык мөөнөткө, жылдык 18% чен менен берилишиндеги төлөм графигин кол менен жана атайын программалык калькулятор аркылуу эсептеп чыгышты. Бул процесс студенттерге математикалык моделдердин иш жүзүндө кандайча катасыз иштөө керектигин ачыктап берди.
ЖАМУнун студенттери заманбап экономиканын талаптарына жооп берген, теория менен практиканы айкалыштыра алган компетенттүү адистер болуп калыптанууга ишенимдүү кадам ташташууда.
