Чек арасыз илим: Кыргыз-Кытай кызматташтыгынын жаңы багыты — ЖАМУда функционалдык айыл чарба боюнча биргелешкен лаборатория ачылат

2026-жылдын 28-июнунда Б. Осмонов атындагы Жалал-Абад мамлекеттик университетинин ректору Кеңешбек Жумабекович Усенов Кытай Эл Республикасынын Синьцзян функционалдык айыл чарбанын биоинтеллектуалдык өндүрүшүнүн Негизги лабораториясына жана Синьцзян кесиптик-техникалык университетине иш сапары менен барды. Жолугушууну Синьцзян кесиптик-техникалык университетинин проректору И Сяокан өткөрдү, жыйында университеттин партиялык комитетинин катчысы Ши Чанцин, ЖАМУнун ректору К. Ж. Усенов жана лабораториянын директору Жэнь Маочжи баяндамаларды жасашты. ЖАМУ делегациясынын курамына ошондой эле университет алдындагы Конфуций институтунун директору Цзинь Янь жана Кадрларды кесиптик өнүктүрүү институтунун директору, педагогика илимдеринин доктору, профессор Таалайбек Уметов кирди.

Жолугушуунун жыйынтыгында тараптар Манас шаарында ЖАМУнун кампусунда функционалдык айыл чарба боюнча биргелешкен лаборатория түзүү жана Кызылсуу аймагында дагы ушундай база ачуу чечимин кабыл алышты. Бул эки аянтча ЖАМУ менен Синьцзяндын негизги лабораториясынын биргелешкен базалары статусуна ээ болуп, ЖАМУ бренди астында иш алып барат.

Бул чечим «Бир алкак, бир жол» демилгеси алкагында түзүлгөн Кытай–Кыргызстан функционалдык айыл чарба боюнча демонстрациялык базасын түзүү жөнүндөгү мурда кол коюлган беш тараптуу келишимдин уландысы болуп саналат. Ал келишим ЖАМУ, Кытай айыл чарба илимдер академиясынын Шаардык айыл чарба институту, Синьцзян кесиптик-техникалык университети, Кызылсуу кесиптик-техникалык институту жана Синьцзян негизги лабораториясын бириктирген. Өнөктөштүк селен камтыган айыл чарба продукциясын, микробалырларга негизделген био-жер семирткичтерди, тоют өндүрүшүн жана айыл чарба калдыктарын кайра иштетүүнү өнүктүрүүгө багытталган.

Тараптар илимий жабдууларды жана үрөн материалдарын Кыргызстанга жөнөтүүгө даярдыкты жыйынтыктап жатышат — алардын көпчүлүгү буга чейин эле сатылып алынган. Жүктү Кытайда тез арада бажыдан өткөрүү боюнча өзүнчө келишим иштелип чыгууда. Жалал-Абад облусу курулуп жаткан Кытай–Кыргызстан–Өзбекстан темир жолунун негизги бөлүгүндө жайгашкандыктан, кызматташтык үчүн кошумча мүмкүнчүлүктөрдү ачат; долбоор ошондой эле ЖАМУдагы Конфуций институтуна гуманитардык жана илимий-техникалык алмашуу платформасы катары таянат.

Жабдуулар жеткирилгенден кийин тараптар ЖАМУдагы лабораториянын жана Кызылсуу аймагындагы базанын ишин баштоону пландашууда — бул Кыргызстан менен Кытайдын ортосунда «Бир алкак, бир жол» демилгеси алкагындагы илимий-техникалык кызматташтыктын дагы бир практикалык кадамы болот.